Pestvogel

 

Informatie

Vanwege de rode, lakachtige vleugelveertjes noemen de Engelsen hem ‘Waxwing’ . Dat klinkt flatteuzer dan onze naam voor deze gast uit het noorden: pestvogel. Hij woont in de dichte taigabossen in Noord-Rusland en de bosrijke gebieden van Finland, Zweden en Noorwegen. In de winter eet hij bessen. In een slecht bessenjaar trekken de pestvogels naar het zuiden en zuidwesten. Dan komen deze prachtvogels bij ons eten van Gelderse roos of liguster. Soms zie je ze in geen jaren, en dan is er ineens weer een winter met een hele invasie aan pestvogels. Vroeger wist men met dit onverwachte optreden geen raad. De vogel werd daardoor symbool van allerlei onheil. Zo sprak men in het oude Griekenland van ‘vonkenvogel’, omdat de rode vleugelpuntjes – ook wel lakplaatjes genoemd - brand zouden stichten. Een Boheems schilderij uit ca. 1360 toont Madonna en het kindje Jezus met een pestvogel in zijn hand. Kort daarvoor werd de streek geteisterd door de pest. Mogelijk is toen de naam pestvogel ontstaan, en symboliseerde het schilderij de menselijke onmacht tegen de ziekte. Ook zouden pestvogels oorlog brengen. Toen in 1618 de Dertigjarige Oorlog uitbrak, verschenen er pestvogels op het strijdtoneel. Men noemde ze ‘Kriegsvögel’. Nu weten we beter en kunnen we er ons over verbazen hoe makkelijk ze te benaderen zijn. Dit laatste komt omdat ze in hun geboortestreken zelden een mens zien en dus ook geen enkele angst voor ons ontwikkeld hebben. Pestvogels zijn fraaie vogels om te zien. Zo groot als een spreeuw, rossig gekleurd en met een staartpunt die wel in okergele olieverf gedoopt lijkt te zijn. Bovendien hebben pestvogels een kuif waarmee ze stemmingen aan kunnen geven. Geagiteerde vogels zetten kuif en veren op, maar wanneer de vogel lekker in zijn veren zit en zich in groepsverband tegoed doet aan een bessenbonanza wil het kuifje ook nog wel eens opstaan.

Algemeen

Overige namen

Bohemian Waxwing , Bombycilla garrulus

Orde

Passeriformes

Familie

Pestvogels (Bombycillidae)

Status

Wintergast. Doortrekker en wintergast, meestal in (zeer) klein aantal, zoms in vrij groot aantal

Europese verspreiding

De broedgebieden van de pestvogel liggen rondom de noordpool in de boreale naaldbossen. In Europa herbergen Finland en Zweden de belangrijkste aantallen. Wereldwijd leven er drie ondersoorten, waarvan alleen de nominaatvorm B. g. garrulus in Europa voorkomt.

Naar boven

Leefomgeving en voedsel

Biotoop

Bos, park en tuin, stedelijk gebied

Voedsel- en broedbiotoop

Pestvogels worden in Nederland vooral aangetroffen op besdragende struiken. Alllerhande soorten zijn veel aangeplant door de gemeentelijke groenvoorziening in parken en overhoeken in de bebouwde kom. Daar zijn pestvogels dan ook geregeld waar te nemen in invasiejaren. Al met al een totaal andere omgeving dan de noordelijke sparrenbossen waar de pestvogel broedt.

Voedsel

Bessen van meidoorn, gelderse roos en andere struiksoorten

Naar boven

Broeden

Broedperiode

Vanaf begin mei

Koloniebroeder

Nee

Aantal legsels

Twee legsels per jaar

Aantal eieren

5, soms 4 of 6

Naar boven

Herkenning

Opvallende kenmerken

Kuif en heldergeel op staartpunt en toppen van handpennen

Gedrag

Trek in groepjes van de ene besdragende struik naar de andere. Hebben vooral een voorkeur voor gelderse roos. Er zijn gevallen bekend waarbij een pestvogels in 2,5 uur ongeveer 390 bessen (ongeveer zijn eigen gewicht) op aten. Zijn erg makkelijk te benaderen.

Kleed

Rossige beigebruin verenkleed, met opvallende kuif. De brede staartpunt en de toppen van de handpennen zijnhelder geel van kleur. Zwarte oogmasker en zwarte bef.

Formaat/ lengte

18 - 21 cm.

Snavel

Als spreeuw maar fractie korter; grijs van kleur

Poten

Korte donkere poten

Naar boven

Vogeltrek

Trekroute

Via Scandinavië naar Nederland

Overwinteringsgebied

Scandinavië, Noord-Rusland en tijdens invasie jaren ook zuidelijker, zoals in Nederland en Duitsland