Beschermingsprojecten purperreiger in Nederland

Tussen 1999 en 2009 is Vogelbescherming Nederland intensief bezig geweest met de bescherming van moerasvogels. Onderzoek en communicatie leverden veel nieuwe kennis op en zetten moerasvogels stevig op de agenda. In samenwerking met beheerders, onderzoekers en overheden zijn tientallen projecten opgezet om het leefgebied van soorten als zwarte stern, roerdomp en purperreiger te verbeteren. In 2007 is een aantal projecten mogelijk gemaakt dankzij een speciaal voor purperreiger ingestelde fondswerving onder onze leden. Hier vindt u een aantal van deze projecten:

Linge (met Staatbosbeheer, Provincie Gelderland en Waterschap Rivierenland)

De aantallen purperreigers in het westelijk rivierengebied zijn de laatste jaren gegroeid dankzij de kolonies van de Zouweboezem en de boezem van Kinderdijk; er treedt echter moeizaam herstel op van de aantallen in het Linge-gebied, waar twee kleine kolonies zitten.
Aan het voedselgebied (slotenrijke veenweiden) ligt het hier niet; het ontbreekt aan geschikte nestgelegenheid.
In samenwerking met Staatsbosbeheer, Waterschap Rivierenland en provincie Gelderland zijn locaties gezocht die voor moerasherstel of -ontwikkeling in aanmerking komen. Enkele lopende natuurontwikkelingsprojecten worden voor purperreiger aangepast. Voor drie andere plekken langs de Linge gaan nieuwe projecten binnenkort in uitvoering. Andere rietvogels zullen natuurlijk van deze projecten kunnen meeprofiteren.

Nieuwkoopse Plassen (met Natuurmonumenten)

In samenwerking met Natuurmonumenten is een aaneengesloten gebied van 20 hectare verruigde graslanden omgezet in nieuw moeras. De voedselrijke bovengrond is afgegraven en het gebied krijgt een gesloten waterhuishouding met een seizoensgebonden waterpeilbeheer. Een ideale uitgangssituatie voor nieuwe verlandingsprocessen. De graslanden grenzen direct aan het moeras van de Nieuwkoopse Plassen. Het nieuwe moeras heeft zich al bewezen als goed voedselgebied voor purperreiger, maar daaraan ontbreekt het op zich niet voor de Nieuwkoopse purpers; na verloop van tijd zal zich een natte rietvegetatie gaan ontwikkelen, die hopelijk plaats kan bieden aan een nieuwe broedkolonie.

Zouweboezem (met Zuid-Hollands Landschap)

Dit moerasgebied bij Ameide herbergt een groot deel van de Nederlandse purperreigerpopulatie: meer dan 150 paar! Sleutel tot dit succes was de aanpassing van het maaibeheer van het overjarig rietland in de Zouweboezem, waardoor een groot oppervlak geschikt broedgebied ontstond. Daarnaast werd een klein moeras aangelegd op voormalige landbouwgrond, waardoor purperreigers nieuw voedselgebied nabij de kolonie vonden. Dit project wordt al lange tijd als succesvoorbeeld van moerasontwikkeling aangehaald, en terecht.
Om de kolonie in de Zouweboezem in stand te houden was echter meer werk nodig. Het moeras is langzaam maar zeker aan verlanding onderhevig, en bij gebrek aan natuurlijk schommelende waterpeilen is ingrijpen op den duur onvermijdelijk. Vogelbescherming Nederland ondersteunt het Zuidhollands Landschap bij dit werk. Er wordt moerasbos afgezet, geplagd, sloten en poelen in rietlanden gegraven. Naast purperreiger hebben ook andere moerasvogels, insecten en amfibieën hier plezier van. Het voorziene natuurlijker waterpeil gaat vanwege bezwaren van omwonenden en waterschap helaas niet door. Gevolg is dat onderhoud frequenter moet plaatsvinden.

Overig

• pleiten voor bescherming van voedselgebieden en slaapplaatsen die benut worden voor het opvetten vóór de najaarstrek (dankzij info uit het zenderproject!) 
• via toegepast onderzoek pleiten voor nieuwe broedgebieden in het westelijk rivierengebied 
• (beleids)beïnvloeding voor hogere ambities en beter beheer van Natura2000 gebieden.