- Home
- > Vogels beschermen
- > Landelijk gebied
- > Weidevogels
- > Kwartelkoning
Kwartelkoning
De kwartelkoning is een karakteristieke vogel van kruidenrijke hooilanden en grootschalige akkergebieden. Zonder speciale maatregelen komt een groot deel van de vogels niet tot broeden.
Broedpopulaties
Kwartelkoningen komen alleen in de zomer (april-september) in Europa voor. Hun broedgebied strekt zich uit van Ierland in het westen tot het Baikalmeer in Siberië in het oosten. De grootste broedpopulaties buiten Nederland vinden we in Oost-Europa en het Aziatische deel van Rusland. In landen als Polen, Wit-Rusland, de Baltische staten en Rusland, waar het landschap duidelijk minder intensief wordt benut, is de kwartelkoningen nog in veel gebieden talrijk. Grote aantallen vinden we ook in het westen van Siberië. In West-Europa vormt Nederland samen met Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië een bolwerk.
Aantallen
Kwartelkoningen hebben in de laatste 100 jaar veel te lijden gehad van de intensivering van de landbouw en verlies aan broedgebied. Al in de jaren twintig en dertig werden problemen gemeld met het uitmaaien van kwartelkoningen. In 1968 werd de landelijke broedpopulatie geschat op 875 territoria. Sindsdien is het alleen maar bergafwaarts gegaan. Gegevens van SOVON laten zien dat de Nederlandse populatie halverwege de jaren negentig een dieptepunt bereikte, met naar schatting hooguit 60 territoria. In 1997 tekende zich een opleving af. Tegenwoordig worden ook buiten de vaste gebieden in Oost-Groningen en langs de rivieren veel kwartelkoningen gemeld. Favoriet zijn vooral Drentse beekdalen, het Groningse Zuidelijk-Westerkwartier en Flevoland.
Knelpunten voor kwartelkoningen
Intensivering van de landbouw en verlies aan leefgebied hebben de kwartelkoning in grote delen van het broedgebied onder druk gezet. Steeds vroeger worden percelen gemaaid of geoogst, en zonder speciale maatregelen wordt een groot deel van de legsels verstoord. Tijdens de werkzaamheden lopen kuikens bovendien gevaar gedood te worden door de machines. Tweede broedsels zijn meestal niet mogelijk omdat geschikt habitat in de loop van de zomer vrijwel niet meer beschikbaar is.
Bescherming helpt
In 1998 werden voor het eerst op grotere schaal beschermingsmaatregelen voor kwartelkoningen genomen. Vrijwilligers van de Vogelwerkgroep Zwolle lanceerden het project 'IJsselcrex' en zorgden samen met boeren en natuurbeheerders in de IJsselvallei en de Dienst Landelijk Gebied in Overijssel voor een succesvolle beschermingscampagne. Tegelijk werden ook in Drenthe en Groningen initiatieven voor kwartelkoningen opgepakt door o.a. Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Vogelbescherming Nederland en SOVON Vogelonderzoek Nederland zijn in 2001 met financiële steun van het Ministerie van LNV een succesvolle beschermingscampagne gestart. Vanaf die tijd zijn in het rivierengebied en een groeiend aantal gebieden buiten de rivieren steeds meer kwartelkoningen voor uitmaaien behoed. Dit in samennwerking met vrijwilligers, boeren en natuurbeheerders.
Resultaten
Resultaten van het project laten zien dat 80-90% van alle kwartelkoningen in grasland zonder speciale maatregelen wordt uitgemaaid en dus niet succesvol tot broeden komt. In akkers is voor ongeveer 50% van de vogels met succes bescherming mogelijk.
