Ganzen kijken in Nederland

De beste tijd om ganzen te kijken is tussen eind oktober en eind maart. Dan verblijven er ruim een miljoen ganzen in Nederland. Als u dan goed luistert, hoort u 's nachts hun prachtige mysterieuze geluid als ze overvliegen. Overdag zie je ze in de bekende V-vorm overvliegen. Veel mensen krijgen van dat beeld de kriebels en trekken erop-uit om ganzen te gaan kijken. Hoe herkent u de verschillende soorten? Welke ganzen zitten waar? Hoe leven ze? Hier vindt u de nodige informatie over deze wintergasten.

Het hoge noorden

De ganzen zijn afkomstig uit gebieden rond de poolcirkel, zoals Nova Zembla, Spitsbergen, Siberië en Scandinavië. Op de verlaten toendra’s brengen ze hun jongen groot. Niemand zal ze daar verstoren. Misschien een poolvos of sneeuwuil? Die ze zien ze met het lange licht al van ver aankomen. De poolzomer is kort, maar de niet ondergaande zon heeft als voordeel dat de dagen 24-uur lang zijn. De ganzen kunnen dus veel eten vinden. Zo bouwen ze een goede vetreserve voor de winter op.

De aantrekkingskracht van Nederland 

De winter in de poolgebieden valt vroeg en snel in. In september moeten de ganzen noodgedwongen op zoek naar nieuwe leef- en voedselgebieden. Nederland is een van hun favoriete reisbestemmingen. In oktober komen ze daar aan. Wat trekt ze naar Nederland?

• Veel voedsel. Tijdens de relatief zachte winters in Nederland groeit het gras langzaam door. Dit jonge wintergras is eiwitrijk en goed te verteren. 
• Veiligheid. Het vlakke land biedt de ganzen voldoende overzicht om vijanden aan te zien komen.
• Rustige slaapplaatsen. De vele plassen en meren bieden de ganzen een perfecte slaapplaats.
• Vorstvrije gebieden. Tijdens hele strenge winters, als plassen en meren zijn dichtgevroren, bieden de deltagebieden altijd open water.

Wat staat er op het menu?

Op akkers en weilanden doen de ganzen zich tegoed aan gras, oogstresten en wintergraan. Ganzen hebben wel een kilo plantaardig voedsel per dag nodig.

Ganzen herkennen

Alle ganzensoorten leren kennen die in ons land voorkomen is betrekkelijk eenvoudig. Er komen maar 12 vogelsoorten in ons land voor waarvan de naam op gans eindigt. Drie daarvan zijn zo zeldzaam dat u ze hoogstwaarschijnlijk nooit zult tegenkomen. Dat zijn de dwerggans, de roodhalsgans en de sneeuwgans. Drie andere soorten zijn ontsnapt uit gevangenschap en hebben zich hier kunnen handhaven: de nijlgans, de Canadese gans en de Indische gans. Er blijven dus nog maar zes wilde ganzen over die u in het veld regelmatig kunt tegenkomen. Deze zes kunnen we weer verdelen in vier bruine (eigenlijk vijf met de onderverdeling van de rietgans in taiga- en toendra rietgans) en twee bonte ganzen.

Opvanggebieden voor ganzen

Ganzen leven van gras- en akkerlanden. Boeren ook. Zij kunnen schade ondervinden van ganzen die hun land kaalvreten. Het bejagen van de ganzen is lang als enige oplossing gezien. In  1999 werd de jacht op ganzen stopgezet. Een succes voor Vogelbescherming Nederland die zich daar jarenlang voor in heeft gezet. Het politieke klimaat is de ganzen op het ogenblik echter niet gunstig gestemd. Een motie van de Tweede kamer is aangenomen om de jacht weer te heropenen. Hiervoor treft de regering inmiddels maatregelen. Zo wordt er 80.000 ha foerageergebied voor ganzen aangewezen. Hier kunnen ganzen ongestoord grazen zonder verjaagd en bejaagd te worden. Uit de omliggende gebieden mogen ganzen wel worden verjaagd. Als dat niet helpt mag helaas ook het geweer gebruikt worden. Totdat de 80.000 ha foerageergebied aangewezen is, mogen ganzen alleen op akkerbouwland met commercieel gewas (bv wintertarwe) verjaagd worden.