IJsvogelfonds steunt lokale innovatieve projecten

Vogelbescherming Nederland ondersteunt Vogelwerkgroepen en andere groene vrijwilligers bij het realiseren van goede initiatieven om vogels te beschermen. Want vogels beschermen kunnen wij niet alleen, dat doen we met hulp van mensen met een passie voor vogels. Dankzij de steun van de Nationale Postcode Loterij is in 2011 het IJsvogelfonds opgericht.

Oproep aan vogelwerkgroepen

Vogelbescherming nodigt alle vogelwerkgroepen uit om innovatieve projecten in te dienen bij het IJsvogelfonds. Aanvragen kunnen twee keer per jaar worden ingediend: voor 15 april en voor 15 oktober. Zie hier voor het reglement (pdf) en deelnameformulier (doc) van het IJsvogelfonds en richtlijnen voor de projectvoorstellen. Kort na de deadlines voor indiening maakt het fonds bekend welke projecten gehonoreerd worden.

"Jullie ondersteuning was precies dat wat we nodig hadden om er vertrouwen in te krijgen dat het hopelijk allemaal zou lukken. Het was echt meer dan geslaagd. Gelukkig kregen twee Senegalese deelnemers twee dagen voor de Workshop begon hun visa en waren ze er. Er waren heel erg veel mooie presentaties, ook dus uit Afrika. Er is veel overlegd, er zijn mooie plannen gesmeed. De sfeer was ontzettend positief."

Petra de Goeij - Werkgroep Lepelaar

Toekenningen innovatieve projecten bekend

In april 2025 werd financiële steun uit het IJsvogelfonds aan de volgende innovatieve en inspirerende projecten toegekend:

Nestinspectie torenvalkkasten d.m.v. telescoopstok en camera

De Werkgroep Roofvogels van IVN-afdeling Meerssen, is al sinds 2010 bezig met beschermingsprojecten voor o.a. torenvalk, kerk- en steenuil. Er wordt geringd om de bewegingen en het wel en wee van de vogels beter te kunnen traceren. De gegevens gaan naar Sovon en het Vogeltrekstation en leveren zo een mooie bijdrage aan onderzoek. Het is dankbaar werk maar ook intensief om de zovele kasten met ladder te controleren. Tijdens de nestfase (van eileg tot ringbare jongen) is het daarom een uitkomst om met een telescoop-camera te kunnen werken. Het geeft een snellere inspectie met nog mindere verstoring. En bovendien maakt het de werkzaamheden veiliger voor de vrijwillige ringers en roofvogelbeschermers. De aanvraag betreft daarom een telescoop-inspectiecamera die men in gaat zetten bij de kerkuilenkasten. Verder zal de telescoop worden gedeeld door samen te werken met collega ringers andere Vogelwerkgroepen in de regio.
Financiële bijdrage: € 1.100,00

Projectplan 25 jaar St. Steenuilenwerkgroep Drenthe

Tijdens het 25 jarig jubileum van de Stichting Steenuilenwerkgroep Drenthe gaan verschillende activiteiten worden ondernomen om de steenuil nog meer onder de aandacht te brengen bij diverse doelgroepen, om zo de steenuil in Drenthe nog beter te beschermen en een gericht netwerk op te bouwen dat bijdraagt aan de bescherming van en onderzoek naar de Steenuil en de ontwikkelingen hiervan in Drenthe. Door op verschillende manieren activiteiten te ondernemen wil men een zo breed mogelijk publiek bereiken. Op markten en tijdens lezingen worden inwoners bereikt. Tijdens een kennisdag betrekken ze professionals van organisaties, overheden en bedrijven bij het verband tussen de steenuil en de omgeving waarin deze leeft. Gastgevers/erfeigenaren die hun erf aanpakken worden beloond voor hun inzet. Ook gaat men lespakketten ontwikkelen over de steenuil waarbij vrijwilligers scholen langsgaan om ook kinderen te betrekken bij de verwondering voor de steenuil.
Financiële bijdrage: € 1.250,00

Vinkenbaan Vlieland, trekvogels ringen sinds 1997

Op Vlieland ringen de vrijwilligers St. Vogelringgroep Derde KP Vlieland al vogels sinds 1997. Het ringonderzoek wordt geheel uitgevoerd en betaald door een vijftal vrijwillige ringers aangevuld met groep enthousiaste assistenten. De door hen verzamelde ring- en terugmeldgegevens leveren een belangrijke bijdrage aan het Nederlandse en Europese ringonderzoek. Tijdens excursies wordt uitleg gegeven aan vele bezoekers. Deze excursies zijn drie maal per week en in de schoolvakanties dagelijks. Ze willen het onderzoek op Vlieland graag nog vele jaren continueren. En daartoe is behoefte aan materiaal om het ringwerk op Vlieland te garanderen. Dit materiaal bestaat uit drie nieuwe accu’s. Die beginnen na 10 jaar hun capaciteit te verliezen waardoor we vooral in de donkere dagen aan het einde van de vangperiode te weinig stroom hebben.
Financiële bijdrage: € 1.000,00

Toolbox voor de bescherming van Roofvogels in de regio Rijnland

Begin 2023 is de Werkgroep Roofvogels Rijnland (WRR) van start gegaan, als officiële werkgroep binnen de Werkgroep Roofvogels Nederland (WRN). Het werkgebied van WRR beslaat (globaal) Noord-Holland-Zuid en Zuid-Holland-Noord. Doelstelling van de WRR is de studie en bescherming van roofvogels in Rijnland. De bescherming bestaat uit advisering van grond- en kasteigenaren over keuze en plaatsing van nestkasten, het betrekken bij de monitoring en het ringen van jonge roofvogels, en advisering bij problemen zoals verstoring. Omdat het een jonge werkgroep is, heeft zij adequate materialen nodig voor de verwezenlijking van haar doelen. Doel van de werkgroep is de studie en bescherming van roofvogels in de regio Rijnland. De WRR tracht haar doel te bereiken door het doen van onderzoek naar roofvogels met behulp van vrijwilligers.
Financiële bijdrage: € 1.000,00

Broedsucces Steenuilen

Sinds 2000 heeft Natuurwerkgroep De Reest ook een eigen Steenuilenwerkgroep. Deze werkgroep behartigd de belangen van steenuilen door nestkasten te plaatsen. In 2001 en 2005 hebben ze succesvolle broedgevallen kunnen noteren. De afgelopen jaren zijn de steenuilen weer gehoord in omgeving en graag wil men weer- en marterbestendige nestkasten aanbieden. Van de huidige nestkasten worden er vijf vervangen door het meer robuuste model, die in de winkel van Vogelbescherming worden aangeboden. Dit leidt hopelijk tot een grotere overlevingskans voor steenuilen die gebruik maken van deze kast.
Financiële bijdrage: € 400,00

Organisatie Internationale Lepelaar Werkgroep-bijeenkomst

Iedere drie jaar wordt de International Workshop Eurasian Spoonbill International Expert (ESIEG) ergens in Europa georganiseerd. Daar doen dan zo’n 50 deelnemers uit Europa en Afrika aan mee. Doelen van deze bijeenkomst zijn o.a. kennis delen over de stand van zaken m.b.t. onderzoek en bescherming van lepelaars in Europa en Afrika, het versterken van de reeds bestaande samenwerking tussen de professionele lepelaar-onderzoekers, natuurbeheerders en vrijwilligers uit de verschillende landen en nieuwe banden te smeden. Ook worden de broed- en foerageergebieden, de stopover- en overwinteringsgebieden in kaart gebracht. Daarmee hoopt men duidelijk te krijgen waar de sterke en zwakke schakels in de broedgebieden en op de trekroute liggen, en waar nodig zullen de prioriteiten van het internationaal actieplan ter bescherming van de lepelaar worden bijgesteld. Met de bijdrage kon de aanwezigheid van een aantal Afrikaanse lepelaar-onderzoekers worden gefinancierd.
Financiële bijdrage: € 2.000 (ook uit middelen van Team Internationaal van Vogelbescherming)

Monitoring Scholeksterpaar De Helderse Vallei

Jaarlijks broed -ongezien- een scholeksterpaar op het dak van het bezoekerscentrum van De Helderse Vallei in Den Helder. De vogels worden in de gaten gehouden en zoveel mogelijk geholpen. De kuikens groeien op in de dierenweide. Graag zou men – samen met Vogelwerkgroep Den Helder - een camera installeren zodat medewerkers en bezoekers ‘live’ mee kunnen kijken naar de vogels en het nest. Doel hiervan is bezoekers (120.000 per jaar, waaronder ook schoolklassen van basis- en voortgezet onderwijs) veilig te laten kijken en meeleven hoe een broedend vogelpaar leeft. Een beeldscherm en informatiezuil in het bezoekerscentrum zal informatie geven over dak-broeders in het algemeen en scholeksters in het bijzonder.
Financiële bijdrage: € 1.000,00

Broedklaar maken eilandje Uitgeestermeer

Vrijwilliger Hans Zonneveld heeft (samen met zijn broer) een eilandje van op het Uitgeestermeer gekocht - genaamd Grauwe Erwt, dat bijna geheel was weggespoeld. Hij gaat nu – in samenwerking met de Vogelwerkgroep Midden-Kennemerland een hoek van het eiland inrichten voor de dieren en ze laten het gecontroleerd verwilderen. Er is o.a. een ondiep meertje aangelegd, een schelpenstrandje en een golfbreker om verdere afkalving van het eilandje te voorkomen. Ook wordt er broedbiotoop voor de ijsvogel gecreëerd.
Financiële bijdrage: € 1.210,00

International Urban Birding Symposium

De Vogelwerkgroep Amsterdam organiseerde in 2025 een internationaal pan-Europees stadsvogelsymposium, waarbij vogelorganisaties uit verschillende Europese steden in contact met elkaar werden gebracht teneinde de bescherming van vogels in en om Europese steden te verbeteren. Het symposium trok een publiek van actieve leden, natuurverenigingen, lokale overheidsfunctionarissen, stedelijke planners en architecten (200 personen). Gedurende het symposium kregen zij ideeën en concrete oplossingen aangereikt ter verbetering van de stedelijke omgeving ten aanzien van zowel stand- als trekvogels. Middels samenwerking tussen diverse grootstedelijke vogelorganisaties uit verschillende landen kan hopelijk een sterkere lobby worden gevormd om overheden (lokaal, provinciaal, nationaal en Europees) te overtuigen maatregelen te nemen voor wat betreft de bescherming van vogels in en om de stad.
Financiële bijdrage: € 1.000,00, ook uit middelen Team Stedelijk Gebied van Vogelbescherming (die ook een inhoudelijke bijdrage leverden).

In oktober 2025 werd financiële steun uit het IJsvogelfonds aan de volgende innovatieve en inspirerende projecten toegekend:

“Gelderse Poort veranderend rivierenland: 50 jaar veranderingen”

Het betreft hier een boek over welgeteld een halve eeuw vogels tellen, beschermen in de Gelderse Poort. Aanleiding is het 50-jarig jubileum van de Vogelwerkgroep Rijk van Nijmegen e.o. in 2025. 'Gelderse Poort, veranderend rivierenland' is een rijk geïllustreerd boek over de geschiedenis van de Gelderse Poort en de ontwikkelingen van de lokale vogelstand door de jaren heen. Welke bedreigingen dit gebied tussen Arnhem en Nijmegen in al die jaren heeft moeten doorstaan, staat uitvoerig beschreven. Uiteraard is er ook veel aandacht voor de karakteristieke soorten die er broeden, zoals Zwarte Stern, Roerdomp en heel recent de Zeearend. Het is ook bedoeld om de sleutelpersonen in de regio, en de politiek, hiermee van aansprekende verhalen te voorzien, in een periode dat er behoefte is aan op feiten gebaseerde toekomstbeelden.
Financiële bijdrage: € 1.000,00

Geef de torenvalk een kans

Jaren geleden is Vogelwerkgroep Vliegvlug uit Meppel begonnen met het plaatsen van lantaarnpalen die voorzien zijn van een nestkast voor torenvalken. Aanleiding hiervoor was dat nestkasten, die aan bomen of schuren bevestigd waren, makkelijk voor steenmarters bereikbaar waren en daardoor last hadden van predatie. In de gemeente Meppel zijn ze daarom begonnen met het plaatsen van de lantaarnpalen. Predatie door marters is op deze manier niet meer mogelijk en het broedsucces van de torenvalk is de laatste jaren beduidend beter geworden. Door plaatsing van torenvalkkasten rond Koekange willen zij proberen om de populatie ook daar te laten toenemen door plaatsing van nestkasten. De Vogelwerkgroep hoopt op langer termijn een bezetting te krijgen van de meeste nestkasten. De aanvraag betreft materiaalkosten voor de nestkasten.
Financiële bijdrage: € 750, met eenzelfde bijdrage uit het Torenvalkfonds van Vogelbescherming.

Hommage aan Bert Staal - ijsvogelwanden- en kunstnesten

Broedplaatsen voor ijsvogels creëren was een van de grote wensen van Bert Staal. Bert was lid van Vogelwerkgroep De Ortolaan van IVN Laarbeek en altijd heel actief binnen deze club. Hij was gespecialiseerd in het op orde brengen én houden van de nestgelegenheid van onze gevederde vrienden. Jarenlang repareerde en vernieuwde hij nestkasten, hing ze op en maakte ze schoon. Helaas is Bert in 2025 overleden. En als blijk van waardering leek het de Vogelwerkgroep een mooi streven om hem te gedenken middels een ijsvogelwand. Het IVN-clubgebouw De Bimd bevindt zich aan de Beekseweg te Aarle-Rixtel. En rond dit gebouw is gaandeweg een zeer gevarieerde en biodiverse leefomgeving ontstaan, met poelen en een aantal sloten. Het plan was om naast een houten ijsvogelwand een vijftal kunstnesten te plaatsen bij de poelen en aan de oever van een van de sloten. Inmiddels is het ‘klusje’ in maart 2026 geklaard.
Financiële bijdrage: € 1.000,00

Organisatie Gelderse Vogelaarsdag 2026

De Natuurwacht Bommelerwaard gaat in 2026 de Gelderse Vogelaarsdag organiseren in de Bommelerwaard, in samenwerking met Sovon Vogelonderzoek Nederland en Vogelbescherming Nederland. Het doel van de Gelderse Vogelaarsdag is het samenbrengen van vogelwerkgroepen zodat ervaringen en kennis uitgewisseld kunnen worden over vogelbescherming en -onderzoek. Het onderhouden van het netwerk en het leggen van contacten zijn belangrijk voor de effectiviteit van vogelwerkgroepen. Ervaringen uitwisselen en enthousiasme delen werkt motiverend en inspirerend. Door kennisverspreiding en door samenwerking kunnen werkgroepen meer resultaat bereiken bij hun lokale inspanningen. Met Sovon en Vogelbescherming als medeorganisatoren wordt de verbinding tussen lokale en landelijke organisaties verstevigd, wat de bescherming van vogels ten goede komt. Daarmee geeft het evenement een impuls aan de Gelderse vogelbescherming in het geheel en die van de Bommelerwaard en omgeving in het bijzonder. Het dagvullende programma zal bestaan uit excursies en lezingen.
Financiële bijdrage: € 1.000,00, met ook een bijdrage uit het Stimuleringsfonds van Groene Bondgenoten.

Vervanging werkonderkomen en herinrichting looppaden

Sinds 1985 vangt en ringt de Vogelringgroep Burgumermar vogels (steltlopers en zangvogels) in de oostoever van het meer De Burgumermar (Bergumermeer). In 1995 werd de huidige werkkeet aangeschaft op eigen kosten en werden de looppaden van hout aangelegd om bij de netopstelling in de moerassige oever en rietkraag te kunnen en blijven komen. Jaarlijks worden tussen de 2500 en 3500 (voornamelijk) zangvogels gevangen. Door de lange reeks van gegevens geven deze een mooi beeld van de broedvogels rond het meer en de aantallen, doortrek en verblijf van zangvogels in dit deel van de Provincie. Hiertoe heeft men een werkkeet in gebruik als onderdak, maar die is inmiddels volkomen versleten en moet vervangen worden. Destijds was deze al tweedehands en is al meerdere keren opgeknapt. De aanvraag betreft het vervangen van de werkkeet en materiaal voor een beter looppad (ca 80 m).
Financiële bijdrage: € 1.000,00

Ecologische en demografische studie van de matkop

De matkop is een karakteristieke soort van vochtige loofbossen, maar laat in Nederland al decennialang een stevige achteruitgang zien. In veel gebieden is de soort sterk afgenomen of verdwenen. Welke oorzaken in Nederland voor de afname zorgen zijn nog niet bekend. De Biesbosch vormt een van de laatste gebieden waar de matkop nog in stabiele aantallen voorkomt. Dit project – van Sjoerd IJzerman & Menno den Uijl - richt zich op het begrijpen van de factoren die deze populatie vitaal houden. Door middel van integrale tellingen, kleurringonderzoek, PIT-ringen, cameravallen en geluidsloggers ontstaat voor het eerst in Nederland een volledig overzicht van de ecologische en demografische kenmerken van een stabiele populatie van deze soort. De resultaten vormen een referentiepunt voor populaties elders in Nederland en bieden concrete handvatten voor het beheer en herstel van leefgebieden van vochtige loofbossoorten.
Financiële bijdrage: € 4.976,00