- Home
- > Actueel
- > Campagnes & Acties
- > Born to Travel
- > Trekvogels bedreigd
Born to Travel: trekvogels bedreigd
Vogeltrek staat symbool voor de grenzeloosheid van de natuur. De vogeltrek vormt een essentieel onderdeel van veel ecosystemen en van de wereldwijde biodiversiteit. En daarmee ook van ons bestaan. Door de vogeltrek worden mensen en culturen, over landsgrenzen en continenten heen, met elkaar verbonden.
Tientallen miljoenen boerenzwaluwen trekken twee keer per jaar tot wel tienduizend kilometer van Europa naar Zuidelijk Afrika. Overal waar hij komt eet een boerenzwaluw duizenden muggen.
Vogeltrek: essentieel onderdeel van het bestaan
Miljoenen vogels trekken elk jaar vele duizenden kilometers. Hierbij trotseren ze woestijnen, bergen, zeeën en stormen. Zij verbinden landen en continenten tot hun leefgebied. De prestaties gaan ons voorstellingsvermogen te boven! Vogels van slechts enkele grammen, die van de Europese bossen naar de tropische wouden in Afrika vliegen.
Steltlopers als de kanoet, die zonder rust duizenden kilometers vliegen van de Canadese en Siberische toendra’s naar de Waddenzee en verder naar West-Afrika. Ooievaars, die zwevend op thermiek continenten doorkruisen. Boerenzwaluwen, die de zinderende Sahara oversteken.
Trekvogels bedreigd
Het lijkt zo vanzelfsprekend: miljoenen vogels die gaan en komen en de seizoenen kleuren. Tellingen laten echter steeds duidelijker zien dat veel soorten trekvogels door toedoen van de mens rap in aantal achteruit gaan. De officiële IUCN Rode Lijst van wereldwijd bedreigde vogels laat alarmerende cijfers zien. Maar liefst één op de tien trekkende land- en watervogels in de regio Europa, Midden-Oosten, Afrika is wereldwijd bedreigd. Onder deze vogels vinden we scharrelaar, waterrietzanger en roodhalsgans.
40% achteruitgang
De situatie is echter nog veel ernstiger. Van de 119 vogelsoorten die vanuit Europa naar Midden- en zuidelijk Afrika trekken is 40% de afgelopen dertig jaar sterk in aantal achteruit gegaan. Daarbij gaat het om een groot aantal voorheen algemeen in Europa voorkomende soorten als zomertortel, koekoek, boerenzwaluw, draaihals, tapuit en grauwe vliegenvanger.
Roofvogels
Voor roofvogels is de situatie nog erger. Meer dan de helft van de soorten roofvogels die tussen Europa en Afrika trekken is wereldwijd bedreigd. Onder andere kleine torenvalk, roodpootvalk en bastaardarend. Van de trekkende steltlopers en watervogels in de regio gaat 42% in aantal achteruit, waaronder grutto en witoogeend.
De Nederlandse situatie
Van de 78 vogels op de Rode Lijst van de Nederlandse broedvogels zijn er 38 lange-afstandtrekkers: vogels die van Europa naar Midden- en Zuidelijk Afrika trekken.
Enkele voorbeelden van achteruitgang in Nederland over de afgelopen dertig jaar:
|
|
| woudaap | - 90% |
| zomertaling | - 85% |
| grauwe kiekendief |
- 80% |
| boomvalk | - 25 tot 50% |
| grutto | - 60% |
| dwergstern | - 50% |
| visdief | - 50% |
| zwarte stern | - 85% |
| zomertortel | - 85% |
| koekoek | - 50% |
| draaihals | - 70% |
| boerenzwaluw | - 50 tot 75% |
| tapuit | - 85% |
| grote karekiet | - 90% |
| wielewaal | - 25 tot 50% |
| grauwe klauwier | - 55% |
Bedreigingen
- Te intensieve landbouw in Europa, woestijnvorming in de Sahel en het kappen van tropische bossen in Afrika. Vooral gewone landvogels als koekoek, spotvogel en nachtegaal en verschillende soorten trekkende roofvogels verliezen hun leefgebied.
- Bebouwing, droogleggen van moerassen en intensieve visserij bedreigen cruciale natuurgebieden, zoals intergetijdegebieden en andere wetlands. Watervogels als eenden, steltlopers en reigers zijn hiervan afhankelijk van deze gebieden. Voor overwintering, voor voedsel onderweg, om te broeden.
- Door onverantwoorde jacht in het mediterrane gebied sneuvelen jaarlijks nog steeds miljoenen trekvogels.
- Hoogspanningsleidingen en windmolens. Deze obstakels staan nog te vaak op plaatsen waar grote groepen roofvogels, ooievaars en kraanvogels langs moeten trekken. Door botsingen sterven veel vogels.
- Klimaatverandering vormt een extra bedreiging voor veel soorten trekvogels. Grote delen van leefgebieden zoals de toendra’s dreigen te verdwijnen, waarvan steltlopers als de kanoet de dupe zijn. De beschikbaarheid van voedsel verandert. Rupsen komen bijvoorbeeld te vroeg uit voor de jongen van de in Afrika overwinterende bonte vliegenvanger.
Purperreiger: lange-afstandtrekker die met meer dan 50% in aantal is achteruit gegaan in Nederland. Mede door actieve bescherming lijkt hij zich langzaam te herstellen.
Ja, ik help de trekvogels
en word donateur van het Flyways Fonds
• Invullen: Aanmeldformulier
• SMS 5757: 'TREKVOGEL aan' en ik word donateur voor € 2,40 per maand
• Online doneren: 
